3567p15tkom3ik1tsr1c6afnfd1b1e931.jpg

Actueel: aankondiging Cursus Australië

Dit najaar 2014 geef ik weer een cursus Australië in het HOVO najaarprogramma van de Radboud Universiteit Nijmegen, wekelijks van 29 oktober-10 december.

Doel van de cursus is een serieuze kennismaking met dit continent, haar geschiedenis, Aboriginal cultuur, (Nederlandse) emigranten en de hedendaagse Australische samenleving.

(voor nogal droge samenvatting; zie link

Eerdere activiteiten, zie hierna

 

 
76274712p17lhlk61lh73jum9fa935r682.jpg

1. Lezing Aboriginal Art Museum Utrecht (AAMU)

2. Tentoonstelling Utopia, Aboriginal Gallery Rotterdam


1. Lezing over bijzondere natuurverschijnselen in de rotsschilderingen van Noord-Australië op 12 april
Op zaterdag 12 april geeft Dr. Albrecht Ploum in het AAMU in Utrecht een lezing over de weergave van opvallende natuurverschijnselen zoals de zogenaamde Red Sprites, in beroemde Aboriginal rotsschilderingen in Noord-Australië. Hij deed uitvoerig onderzoek naar de samenhang tussen de afbeeldingen van voorouderlijke wezens en de natuurverschijnselen.
Verschillende oude, Aboriginal figuratieve rotsschilderingen in de Kimberley en Northern Territory, bekend als Lightning Figures, vertonen een opmerkelijke gelijkenis met vreemde atmosferische verschijnselen zoals Red Sprites. Red Sprites zijn hoog atmosferische, optische verschijnselen die samenhangen met onweer. Red Sprites kunnen onder bepaalde omstandigheden met het blote oog worden waargenomen in Noord-Australië.
Het onderzoek van Dr. Ploum naar dit fenomeen werd in 2012 gepubliceerd door het Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (AIATSIS). Hij onderzocht onder meer de oorsprong van de iconografie van de voorouderlijke wezens, de Ancestor Spirits, met behulp van werkelijk observeerbare, atmosferische verschijnselen.
Deze lezing is onderdeel van het randprogramma van de expositie Country to Coast. Colours of the Kimberley***. Hierin maakt de bezoeker een visuele reis langs kunst uit de Kimberley, een afgelegen streek in Noordwest-Australië met de oudste rotsschilderingen en een rijke kunsttraditie.

Aanvang lezing: 14.00 uur
Duur: ong. 1 uur
Toegang: € 12,50 (incl. entree museum) / Met Museumkaart € 5

Aanmelden voor de lezing kan via E info@aamu.nl of T 030 2380100.
AAMU
Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst
Oudegracht 176
3511 NP Utrecht
www.aamu.nl

***Country to Coast. Colours of the Kimberleys.

Uit het persbericht: Country to Coast neemt u mee op een visuele reis door de Kimberley, een onherbergzaam gebied in Noordwest-Australië met de oudste rotsschilderingen en een rijke kunsttraditie, van grote veehouderijen en mijnbouw. (…) In de kunstwerken is een unieke wisselwerking tussen kunst, land en geschiedenis te zien, deze drie elementen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

In de krachtige doeken in okers van Paddy Bedford, Rover Thomas en Queenie McKenzie zie u opvallende plaatsen en kenmerken uit de landschappen van de Oost-Kimberley terug. Ook worden belangrijke historische gebeurtenissen in de doeken verwerkt.

Een speciale ruimte is ingericht voor de Wandjina. Deze voorouderlijke wezens creëerden het landschap, zijn verantwoordelijk voor de moessons, lagunes en rivieren en lieten spectaculaire afbeeldingen op de rotsen in de Kimberley achter.

Country to Coast is te zien tot en met 5 oktober 2014.

2. Utopia my Country. De natuurlijke kleuren van land en lucht boven de veranderende seizoenen in het immense gebied Utopia ten noordoosten van Alice Springs. Aboriginal Art Gallery Rotterdam.

 

Cursus Australië: religie en cultuur, de denkwereld van de Aborigines

In het kader van Hoger Onderwijs voor Ouderen (HOVO, Radboud Universiteit Nijmegen) verzorg ik in het najaar een cursus over religie en wereldbeeld van Aborigines.

Inhoud 

Aborigines, de oorspronkelijke bewoners van Australië, vertegenwoordigen de oudste nog levende cultuur op aarde. Ze kwamen zo'n 60.000 tot 70.000 jaar geleden aan in Australië en ontwikkelden in de vele eeuwen die volgden een unieke cultuur. Als mensen die leefden van de jacht, visvangst en het verzamelen van plantaardig voedsel hebben ze zich grote kennis van de natuur, het land en de seizoenen eigen gemaakt. Het is begrijpelijk dat ook in hun religie die natuur een grote rol speelt. Het ontstaan en de ordening van de wereld wordt toegeschreven aan gebeurtenissen uit een sacrale, heilige tijd: de Dreamtime. Mythologische wezens hebben toen de aarde, de natuur en uiteindelijk de menselijke samenlevingen hun huidige vorm gegeven. Deze blauwdruk van het bestaan, vastgelegd in de Dreamtime, is ook nu nog het kompas voor het alledaagse leven van de Aborigines.

Opzet

  • Wie zijn Aborigines? Waar komen ze vandaan en hoe hebben ze Australië bereikt?
  • Aboriginalcultuur tot de komst van de Europeanen: talen, sociale leven, economie, genezingswijze.
  • Aboriginalkosmologie en de centrale rol van het begrip Dreamtime.
  • Spirituele wezens (dreamings) en hun dominerende rol in het leven van alledag.
  • Boodschappen verpakt in verhalen en beelden: mythen, gezangen, dansen en kunst.
  • Aboriginalriten en levenscyclus: geboorte, opvoeding, volwassenheid, ouderdom en dood.
  • Conclusie: Seeing the inside, diepgang van Aboriginalreligie. Overeenkomsten met wereldreligies of vooral toch exotisch?

In de eerste twee colleges komen algemene thema's aan de orde zoals: waar komen deze mensen vandaan, wat is hun invloed op de Australische ecologie, hoe hebben ze zich in Australië ontwikkeld, materiële en niet-materiële aspecten van cultuur.
De volgende bijeenkomsten zoomen in op de religieuze denk- en belevingswereld van deze oorspronkelijke Australiërs. Centrale vragen daarbij zijn: wat is de kern van deze kosmologie, hoe is deze verankerd in de Aboriginalcultuur? Wat zijn haar uitingsvormen en welke rol speelt religie in de levensloop van elke Aboriginal persoon?

Onderwijsvorm 
Hoorcollege met discussie en beeldmateriaal (film en PowerPoint).

Literatuur 
Borsboom, Ad, De Clan van de Wilde Honing. Spirituele rijkdom van de Aborigines, Binkey Kok Publications, Haarlem  2006.

Docent 
Ad Borsboom is als (emeritus) hoogleraar Pacific Studies verbonden aan de sectie Culturele Antropologie en Ontwikkelingsstudies van de Radboud Universiteit Nijmegen. Sinds 1972 doet hij onderzoek bij Australische Aborigines, in het bijzonder naar hun wereldbeeld, rituelen en sociale veranderingen.

Organisatie, inschrijving, data en kosten zie website HOVO

(foto Ad Borsboom: visje en mythologisch wezen)

 
Geoffrey Gurrumul Yunupingu

Gurrumul: opmerkelijke Aboriginal CD

Het album Gurrumul van de blinde Arnhem Land zanger Geoffrey Gurrumul Yunupingu begint wereldwijd een groot succes te worden. Op de relatief kleine thuismarkt Australië werden er 160.000 van verkocht. Dat aantal leverde twee keer Platina op, al een prestatie van formaat. Maar inmiddels gingen er in minder dan een jaar al 200.000 albums buiten Australië over de toonbank.

Het album stond lange tijd als nummer 1 op de Australische iTunes chart en werd totaal onverwacht achtste op de algemene iTunes charts. Gurrumul kan op dit ogenblik al op een indrukwekkende lijst van ‘awards’ bogen.

Gurrumul, geboren op Galiwin’ku (voormalig Elcho Island), zo’n 500 km ten oosten van Darwin, zingt alle twaalf nummers van het album in zijn inheemse Djambarrpuyngu taal. Het zijn vooral rustige ballades, waarbij hij zichzelf op gitaar begeleid. Met deze album is hij erin geslaagd de markt van Inheemse muziek te overstijgen en binnen te dringen in de ‘mainstream’ muziekwereld.

 

Boodschappen verpakt in beelden: de vele lagen van betekenis in Aboriginal kunst

Op zondag 18 maart a.s.verzorg ik in het Universiteitsmuseum Groningen een lezing over Aboriginal kunst, onder de titel Boodschappen verpakt in beelden: de vele lagen van betekenis in Aboriginal kunst.

In deze lezing (met PowerPoint presentatie) zal ik aan de hand van een schilderij van de Clan van de Wilde Honing in Arnhem Land, noord – Australië, aandacht schenken aan de vele lagen van betekenis die in elk schilderij verborgen liggen; betekenissen die verwijzen naar ruimte, tijd (seizoenen), voedsel, de sociale wereld en tot slot naar religieuze opvattingen over de cyclus van leven en dood.

Toelichting:

De oorspronkelijke bewoners van Australië, de Aborigines, wonen al zo'n 40-60 duizend jaar op dat continent. Daarmee is ook de Aboriginal kunsttraditie de oudste ter wereld: er ligt recentelijk archeologische bewijsmateriaal dat bijvoorbeeld in Arnhem Land (noord Australië) al vanaf 50.000 jaar geleden rotstekeningen werden gemaakt. Deze vondsten zijn dus vele malen ouder dan de Paleolithische rotstekeningen uit Europa.

De eerste bewoners van het Australische continent kwamen uit het noorden toen de zeeën rond Australië lager waren dan nu, en verspreidden zich over het continent. Ze pasten zich aan vele verschillende omgevingen en klimaten aan, variërend van het tropische noorden via de uitgestrekte woestijnen tot de kusten en bergen van het gematigde en zelfs soms koude zuidoosten van Australië. In die bijzonder lange periode van isolement van de rest van de wereld heeft zich een unieke creatieve cultuur ontwikkeld van mensen die ondanks die grote variëteit een gemeenschappelijk kenmerk hadden. Men leefde van de opbrengsten van de jacht en visvangst en van vegetarisch voedsel. Deze wijze van bestaan vereiste een grondige kennis van de natuur, van de seizoenen en het landschap.

Het is daarom begrijpelijk dat diezelfde natuur een grote rol speelt, niet alleen als bron van voedsel, maar ook als bron voor de inheemse  wereldbeschouwing. De Aboriginal spirituele wezens en mythologische figuren uit de scheppingstijd hebben de vorm van natuurwezens aangenomen: van diersoorten tot hemellichamen toe. De natuur verschaft daarmee concrete beelden om religieuze en filosofische ideeën te kunnen uitdrukken, maar ook om praktische kennis voor het leven van alle dag te kunnen onthouden en doorgeven aan de volgende generatie.

 

Aboriginal Australië in Nederland: tentoonstelling Aboriginal Astronomy

(24-02-2012) 

In Den Haag is van 27 februari tot 2 maart de tentoonstelling ‘Things Belonging to the Sky’ te zien. Deze exhibitie - onder auspiciën van de Australische Ambassade, toont Aboriginal kunst die geïnspireerd is door inheemse kennis van de nachtelijke sterrenhemel. Voor nadere details en achtergronden over Aboriginal Astronomy zie de rubriek Culturele Evenementen.

De kunstwerken verschaffen inzicht in de manier waarop Aborigines de nachtelijke hemel begrijpen en interpreteren. 

Plaats: Atrium Stadhuis, Spui 70, Den Haag

Data: 27 februari tot 2 maart

Open: 07.00 - 19.00 op maandag, dinsdag, woensdag en vrijdag.

          07.00 - 21.30 op donderdag.

 

Achtergrond Aboriginal Astronmy

Aboriginal ‘Stonehenge’ ontdekt

(06-10-2011)

Op een verlaten veld in de Staat Victoria is onlangs een 50 meter lange, eivormige, stenen structuur bloot gelegd die verwijst naar Aboriginal inzichten in astronomie. De stenen zijn net als die van Stonehenge gericht op de zomer en winter zonnewende en de lente en herfst equinox (“nachtevening”: zon loodrecht op de evenaar waardoor dag en nacht even lang zijn).

Onderzoekers twijfelen er niet meer aan dat deze constructies van steen door mensen zijn aangelegd om de bewegingen van de zon vast te leggen en zo de loop van de seizoenen te kunnen  bepalen Het lijkt waarschijnlijk dat deze constructie ouder is dan het 4.500 jaar oude Stonehenge, waarmee Aborigines de oudste astronomen ter wereld zouden zijn.

Deze vondsten bevestigen wat Aborigines in de vorm van mythologieën al duizenden jaren van generatie op generatie overbrengen: virtuele mappen van de nachtelijke sterrenhemel in de vorm van dierenfiguren waarmee zowel tijd als seizoenen gemarkeerd worden (zie foto).

Aborigines hadden en hebben (nu nog in mijn onderzoeksgebied Arnhem Land) een diepgaande en uitgebreide kennis van de nachtelijke hemel en de bewegingen van hemellichamen van zonsondergang tot zonsopkomst.

De Yolngu uit noordoost Arnhem Land bijvoorbeeld leggen verband tussen de maan en de bewegingen van eb en vloed en hebben verklaringen voor zowel zons- als maansverduisteringen. Een van de belangrijkste rituelen heeft de Morgenster (Venus) als onderwerp, terwijl een van de meest sacrale riten geassocieerd wordt met de afstervende maan. Ook hun inheemse kalender met zijn vele seizoenen is deels gebaseerd op het verschijnen van bepaalde planeten aan de nachtelijke hemel en op de beweging van sterrenbeelden.

Deze kennis is verpakt in mythologische verhalen, waarmee al deze inzichten niet alleen een praktische doel dienen (kennis seizoenen, navigatie), maar tevens symbool staan voor onder meer leven en dood, vruchtbaarheid, mannelijke en vrouwelijke elementen in de kosmos – kortom zin en betekenis geven aan het bestaan.

Een handzame gids daarover is onlangs verschenen onder de titel Emu Dreaming: an Introduction to Australian Aboriginal Astronomy (zie www.EmuDreaming.com).


 

Aboriginal kunst uit Australië in het Universiteitsmuseum

Rijksuniversiteit Groningen / nummer 2 / 8  februari 2012 

Op donderdag 16 februari om 16.00 uur opent het Universiteitsmuseum Groningen aan de Oude Kijk in ’t Jatstraat haar nieuwe wisselexpositie  Ancient Culture, Modern Art. Aboriginal kunst uit Australië.  In de tentoonstelling staan moderne Aboriginal-schilderingen centraal. Na een korte introductie van de traditionele kunst en cultuur wachten de hedendaagse werken, waarmee de gehele Aboriginalcultuur nieuw leven werd ingeblazen. Een volk dat met de ondergang werd bedreigd, herwon zijn identiteit. De tentoonstelling is te zien tot en met 4 november 2012.

 

 Waarom  Aboriginal kunst in Groningen?

Bij de opening van het volkenkundig Gerardus van der Leeuwmuseum in 1978 werd door de Australische ambassade een collectie inheemse kunstnijverheid uit Australië geschonken aan de directeur van het museum, Professor van Baaren (de originele brief is nog in het bezit van het Universiteitsmuseum).  Ook het Groninger Museum had een bijzondere etnografische collectie. Beide collecties zijn sinds enige tijd in langdurige bruikleen gegeven aan het Aboriginal Art Museum  in Utrecht. De overdracht van beide collecties vormt voor het Universiteitsmuseum de aanleiding om een “uitzwaaitentoonstelling”  te organiseren rondom deze exotische verzamelingen. Beide collecties zijn zo voor het laatst te zien in Groningen.

Terugkerende boemerang

Onderdeel van de tentoonsteling vol topstukken is de bijzondere onderzoeksboemerang van Felix Hess. De Groningse Hess staat wereldwijd bekend als DE boemerangspecialist. Zeven jaar werkte Felix Hess (Den Haag, 1941) bij de Rijksuniversiteit Groningen aan een proefschrift over  aerodynamica en beweging van boemerangs. Hess’ promotie werd legendarisch. Tijdens de plechtigheid werd een vraag gesteld, die alleen door het werpen van een boemerang kon worden beantwoord. In hemdsmouwen gooide de promovendus vervolgens een kruisboemerang door de Aula van het Academiegebouw om de kroonluchter heen. Ook nu nog geldt het proefschrift van Felix Hess als hét standaardwerk over de boemerang.

 

Meer informatie

Universiteitsmuseum Groningen, Oude Kijk in ’t Jatstraat 7a, 9712 EA Groningen. Directeur Rolf ter Sluis, tel. 050 3635563, r.ter.sluis@rug.nlwww.rug.nl/museum.

Beeldmateriaal is op te vragen bij het Universiteitsmuseum.

Op donderdag 16 februari is er om 14.30 uur, voorafgaand aan de opening van 16 uur, een speciale rondleiding voor de pers in het Universiteitsmuseum.

 

 

Aboriginal Australië in Nederland: culturele bijeenkomsten in december

1. PERSBERICHT  AAMU, Utrecht, 25 november 2011

Literair Bush Food diner in Restaurant Zindering op zaterdag 10 december

Het AAMU, Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst, organiseert samen met en in Restaurant Zindering, gevestigd in de Stadsschouwburg Utrecht, op 10 december een bijzonder, literair Bush Food diner. Het diner is onderdeel van het programma ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het museum. Tijdens de viergangen maaltijd wordt voorgelezen uit Aboriginal literatuur en poëzie en een toelichting hierop gegeven door onder andere Georges Petitjean, conservator van het AAMU, en Cees Arkesteijn, al vanaf het begin rondleider in het museum. 

Meesterkok Remco Vellinga laat zich voor het viergangen diner inspireren door het Australische land, net zoals veel Aboriginal kunstenaars dat doen. Hij zal gebruik maken van typisch Australische kruiden en ingrediënten en daarnaast worden er natuurlijk heerlijke Australische wijnen geserveerd. Tijdens het diner wordt een kijkje achter de schermen gegeven en licht Remco Vellinga het bereiden van de gerechten toe. 

Het diner start om 18.30 uur met muziek van didgeridoomuzikant Michiel Teijgeler en deelnemers worden verwelkomd met een glas prosecco. De prijs bedraagt€ 42,50 per persoon, exclusief drankjes. Kaarten bestellen kan via de website van de Stadsschouwburg (www.stadsschouwburg-utrecht.nl/zindering/activiteiten)of aan de kassa (maandag - zaterdag van 12.00 - 17.00 uur).

Adres locatie Bush Food diner: Restaurant Zindering, Lucasbolwerk 24

3512 EJ Utrecht.  T 030 2324160.

  

2. Persbericht Inez van der Spek

Kraaienwacht is een fascinerende toegang tot de recente geschiedenis van Australië. In ‘Het pad van witte worm’ vertelt Inez van der Spek het onthutsende verhaal van de mislukte migratie van haar familie aan het begin van de jaren zestig van de 20ste eeuw, een persoonlijk verhaal dat tegelijk exemplarisch is voor een generatie Europese migranten.

Gaandeweg komt ook ‘Het pad van zwarte worm’ in het vizier, de werkelijkheid van de half miljoen Aboriginals in Australië. Om dit pad te verkennen kiest de auteur een originele invalshoek, voorbij clichés over Aboriginals als ‘gecorrumpeerde natuurvolken’ of ‘armoedzaaiers in getto’s’. Nieuwsgierig duikt ze in het leven en werk van twee hedendaagse kunstenaars van Aboriginal afkomst: de fotograaf en filmer Michael Riley en de beeldend kunstenares Fiona Foley.

PROGRAMMA

15.00u   Inloop

15.15u   Opening door de uitgever en introductie op het boek door Inez van der Spek

15.30u   Frederiek en Noraly Simons lezen fragmenten uit Kraaienwacht

15.45u   Aanbieding van het eerste exemplaar aan oud-radiojournalist Henk van Hoorn
              ('Met het oog op morgen'), reisgenoot van Inez in Australië 

15.55u   Afsluiting met dank en drank

WELKOM

Wanneer: (Koop) zondag 11 december 2011 om 15.00 uur.

Waar: Boekhandel ONGERIJMD, Nieuwstad 38, 6811 BL Arnhem, (026) 445 87 58. Deze prachtige boekhandel ligt enigszins verstopt in de Arnhemse binnenstad.
Kijk op www.boekhandelongerijmd.nl of op Google Maps. Info en aanmelding: ivdspek@xs4all.nl en www.inezvanderspek.nl Kraaienwacht is vanaf 12 december te koop in Ongerijmd en via www.boekenbent.nl en andere webwinkels. ISBN 97890-8570-9206, € 15,95.

 

3. PERSBERICHT  AAMU,

Wegens groot succes: nieuwe lezing over Aboriginal astronomie door astrofysicus Dr. Ragbir Bhathal op 21 december

Astrofysicus en auteur Dr. Ragbir Bhathal wiens werk al met verschillende prijzen werd bekroond, komt na zijn uitverkochte lezing in juli terug naar Utrecht voor een nieuwe lezing over Aboriginal astronomie. Deze keer is de lezing op woensdag 21 december in het AAMU Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst in samenwerking met de Australische ambassade. Dr. Bhathal is verbonden aan de University of Western Sydney en leidt momenteel een nationaal onderzoek naar dit fascinerende onderwerp. Recentelijk publiceerde hij twee boeken over Aboriginal astronomie.

Dr. Bhathal zal bespreken hoe de Aboriginal volken de nachtelijke hemel interpreteren voor hun eigen sociaal-culturele leven en samenleving. Ze bestuderen de hemel al meer dan 40.000 jaar en gedurende deze tijd zijn er veel verhalen ontstaan over de sterren, melkwegstelsels en andere hemellichamen. Hun interpretatie wijkt wezenlijk af van dat van de Europeanen. Hoewel het merendeel van hun verhalen over astronomie van generatie op generatie mondeling zijn over gebracht, zal hij tevens laten zien hoe hun perspectief op astronomie in kunstwerken wordt verbeeld.

Samen met de Australische ambassade biedt het AAMU bij de lezing een gratis glas Australische prosecco en een hapje aan.

Datum: woensdag 21 december 2011
Aanvang lezing: 20.00 uur (deuren open: 19.30 uur)
Duur: ongeveer 1 uur
Toegang: € 8 (inclusief toegang museum en gratis glas prosecco en hapjes)
Graag van te voren aanmelden via info@aamu.nl of 030 2380100. 

AAMU, Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst, Oudegracht 176

3511 NP  Utrecht, T 030 2380100, E info@aamu.nl, W www.aamu.nl

 

*...en dan dit nog: winternummer van tijdschrift Going Down Under ligt weer in de schappen. Met reportages over o.a. Snowy River National Park, De wieg van Qantas en avontuurlijke autotochten in Australie. Ook mijn column, deze keer over een bijzondere kerstmis in Arnhem Land.

 

Cursus Australie, Radboud Universiteit

Deze cursus vormt onderdeel van het HOVO programma, najaar 2011

Docent: Professor Dr. Ad Borsboom

Inleiding: Australië mag zich in een groeiende belangstelling verheugen. Niet alleen verschijnt Australië met grote regelmaat in de Nederlands media, ook het aantal bezoekers vanuit Europa groeit gestaag. Alleen al vanuit Nederland bezochten 30.000 mensen het afgelopen jaar dit gigantische land. Ruim 150.000 landgenoten emigreerden naar "down under" en velen in ons land hebben daardoor via hun verre verwanten een speciale band met Australië. Ook de politieke en economische betekenis van Australië in de wereld groeit, met name in de Pacific en in Azië. De Wereldbank noemde onlangs Australië het rijkste land ter wereld, gemeten naar de omvang van natuurlijke hulpbronnen. Toch blijft Australië betrekkelijk onbekend en reikt de kennis vaak niet verder dan stereotype beelden van kangoeroes, koala's, de woestijn, bosbranden en bier drinkende Aussies. Het doel van deze cursus is een serieuze kennismaking met dit continent, haar geschiedenis, Aboriginal cultuur, (Nederlandse) emigranten en de hedendaagse Australische samenleving.

Inhoud: In acht colleges komen de volgende thema’s aan de orde:

1. Inleiding: Australië , een continent van uitersten.

2. Gondwana: oorsprong van unieke flora, fauna en karakter van Australische landschappen. 

3. De Aboriginal erfenis: Aboriginal Australië voor de Europese invasie.

4. Terra Australis Incognita: Europese ontdekkingen van dit Onbekende Zuidland.  

5. Van Britse kolonie tot zelfstandige staat: ontstaan, groei en ontwikkeling van Europees Australië.

6.  Emigratieland Australië: Nederlanders kiezen massaal voor Australië. Rol van de Nederlandse en Australische overheid in dat proces.

7. Australië vandaag: Bevolkingsgroepen, multiculturalisme, monarchie of republiek, toekomstige relatie met Aborigines, positie in Azië en de Pacific, relatie met Europa.

8. Responsiecollege: alles wat u altijd over Australië had willen vragen, maar nog geen gelegenheid toe had.

Onderwijsvorm: hoorcolleges met discussie. Audiovisuele hulpmiddelen.

Periode: dinsdag13september, elke week tot en met 8 november met uitzondering van 25 oktober.

Tijdstip: 10.45 -12.30 uur.

Literatuur:

Bryson, Bill (2010) : Tegenvoeters. Een reis door Australië. Amsterdam: Pandora

Borsboom, Ad (2006):  De Clan van de Wilde Honing. Spirituele rijkdom van de Aborigines. Haarlem: Binkey Kok Publications.

Over de docent:

Ad Borsboom is als (emeritus) hoogleraar Pacific Studies verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Sinds 1972 doet hij als cultureel antropoloog onderzoek bij Australische Aborigines, in het bijzonder naar hun wereldbeeld, rituelen en sociale veranderingen. Daarnaast heeft hij zich door zijn veelvuldig verblijf in dat land ontwikkeld tot Australië deskundige, getuige zijn cursussen, artikelen en mediaoptreden waarin de diverse aspecten van deze boeiende samenleving belicht worden.

Website: www.terra-australis.nl.

 

 

Radboud Universiteit. Seminar Interventions en Promotie Riphagen

SEMINAR Professor Jon C. Altman (CAEPR, The Australian National University, Canberra): Interventions: Anthropology and the politics of Aboriginal development in Australia...lees verder

Tijd: maandag 20 juni 2011, 2-4 pm

Plaats: Erasmus Building, Erasmusplein 1, 15th floor, E 15.39, Radboud University Nijmegen

 Everyone interested is welcome to attend!

Samenvatting:

In the first decade of the 21st century, Australian anthropology has faced a series of challenges. First, in 2007, the previous Howard government launched a national emergency Intervention in the Northern Territory about which anthropology was strangely silent. Then in 2009 a debate emerged within the discipline about the role that culture had played in hampering Indigenous development and exacerbating dysfunction. This debate was fuelled by the publication of The Politics of Suffering by Peter Sutton that argued that a liberal consensus was silent about the level of dysfunction in remote Aboriginal communities. In 2010 an edited collection Culture Crisis: Anthropology and Politics in Aboriginal Australia was published that challenged Sutton's dominant narrative that had been championed by the media and dominant political and bureaucratic interests. This seminar traces the history and genealogy of the emerging division of Australian anthropology into an intellectual binary on the role of the state in Aboriginal development and the forms that interventions might take.

Jon Altman is a Research Professor at the Centre for Aboriginal Economic Policy Research at the Australian National University. He has a disciplinary background in economics and anthropology. In 1990, he was appointed the foundation Director of the Centre-a position he held until 2010.

In 2003, Professor Altman was elected a Fellow of the Academy of the Social Sciences in Australia. He undertook fieldwork in the Maningrida region, Western Arnhem Land, in 1979-81, residing with Kuninjku people at Mumeka outstation on the Mann River and collaborating on research about local livelihood options. This research was published in the book Hunter-Gatherers Today: An Aboriginal Economy in North Australia.

Since 1979, he has undertaken more than 40 field visits to Kuninjku country. Professor Altman has regularly undertaken collaborative research with Kuninjku on the customary economy and wildlife harvesting, the arts, natural-resource management, and on the transformations of their unusual regional hybrid economy made up of customary, state and market sectors. His current research focuses on economic hybridity and critical development studies in remote Australia.

Organisation: Dept. of Comparative Religion and Dept. of Anthropology & Development Studies

Further information: e.venbrux@rs.ru.nlthomas.widlok@mpi.nl,a.borsboom@maw.ru.nl

 

Promotie Marianne Riphagen: Aboriginal kunstenaars manoeuvreren in kunstwerelden net als gamers die een computerspel spelen 

Datum dinsdag 21 juni 2011

Tijd15:30

Locatie Academiezaal Aula, Comeniuslaan 2

Faculteit Faculteit der Sociale Wetenschappen

Promotors prof. dr. H.J.M Venbrux en prof. dr. A.P. Borsboom

Titel promotie Indigenous cosmopolitans. Up-and-coming artists and their photomedia works in Australian and international visual art worlds

Beschrijving  Hoe komt het dat sommige kunstenaars hun werk wereldwijd tentoonstellen en verkopen terwijl anderen een leven lang anoniem in een atelier ploeteren? Marianne Riphagen onderzoekt de werking van verschillende kunstwerelden volgens het perspectief van vier Australische kunstenaars van Aboriginal afkomst: Brook Andrew (1970), Dianne Jones (1966), Christian Thompson (1978) en Darren Siwes (1968). Riphagen doet dat aan de hand van eengaming-metafoor, waarbij ze het opbouwen van een carrière binnen de kunstwereld vergelijkt met het spelen van een computerspel. Aan bod komen: de noodzaak tot het ontwikkelen van een ‘gevoel voor het spel', conflict, competitie, strategieontwikkeling en de aanwezigheid van verschillendelevels

De onderzoekster beschrijft het traject dat kunstenaars binnen het kunstspel afleggen en analyseert factoren die het vestigen van een reputatie bevorderen of belemmeren. De focus ligt hierbij op Australische en Nederlandse kunstwerelden en op de mechanismen die actie en interactie binnen deze werelden reguleren. Een inheems-kosmopolitische visie op de wereld blijkt bepalend voor de loopbaanontwikkeling van deze kunstenaars. Zowel de productie als consumptie van hun fotografie- en videokunst wordt aanzienlijk beïnvloed door de wijze waarop kunstenaars hun Aboriginal identiteit combineren met een kosmopolitische oriëntatie.

Biografie

Marianne Riphagen (Den Haag, 1981) studeerde culturele antropologie aan de Radboud Universiteit. Aansluitend begon ze met haar promotieonderzoek bij het Nijmeegse Centre for Pacific and Asian Studies. Sinds 2010 werkt ze als freelance onderzoeker en docent in Baltimore (Verenigde Staten).

Contactpersoon Wetenschapscommunicatie

E-mail media@ru.nl

Telefoon  (024) 361 60 00

zie ook website Radboud Universiteit


 

Australia Fair 2011

Op zaterdag 28 mei 2011 vindt de vijfde editie plaats van de Australia Fair, dit jaar onder de titel Aussie Tracks & Kiwi Tracks. 

Plaats: Helicon Opleidingen Velp.

Tijd: 10-19 uur.

Entree: 10 Euro (komt ten goede aan de Royal Flying Docotor Service). Kinderen tot 12 jaar: gratis.

Uitgebreid programma:  http://www.australiafair.nl/NL/nieuws.htm

Aaandeel Terra Australis:

WORKSHOPS AD BORSBOOM

Aboriginal deskundige Ad Borsboom verzorgt een aantal workshops onder de titel: ‘Alles wat u altijd over Aborigines had willen vragen maar waarvoor u nooit de gelegenheid hebt gehad.’ De titel geeft al aan dat deinhoud van de workshop wordt bepaald door de vragen van de deelnemers.

Tevens signeert Ad Borsboom meest recente uitgave van zijn boek De Clan van de Wilde Honing.

 

Nieuws Aboriginal Art Museum Utrecht

 

Groot succes tentoonstelling Los van Traditie

De tentoonstelling Los van Traditie. Cobra en Aboriginal kunst mocht zich verheugen in een grote belangstelling. Inmiddels kwamen al 15.000 bezoekers naar het AAMU voor deze expositie. Mike Anderson, directeur van het AAMU: “We zijn erg blij met de grote aantallen bezoekers die deze bijzondere tentoonstelling trekt. Het publiek is duidelijk verrast en geraakt door de connectie tussen Aboriginal kunst en de Europese Cobrabeweging die in Los van Traditie getoond wordt. We verwachten dat het een van de drukst bezochte tentoonstellingen van het AAMU tot nu toe wordt.”

In Los van Traditie zijn o.a. Karel Appel, Corneille, Asger Jorn en Pierre Alechinsky te zien naast Aboriginal kunstenaars als Paji Honeychild Yankarr en Yata Gypsy Yadda. De expositie is een fascinerende verkenning van de invloed van de Cobrabeweging op ontwikkelingen in de hedendaagse Aboriginal kunst in Centraal-Australië. 

 

Museum gesloten van 17 t/m 20 mei en op 26 mei

Vanwege de voorbereidingen voor de nieuwe expositie Be My Guest zal het museum van dinsdag 17 mei t/m vrijdag 20 mei gesloten zijn. Vanaf zaterdag 21 mei is het museum weer grotendeels toegankelijk. Op donderdag 26 mei is het museum de hele dag gesloten vanwege een besloten bijeenkomst ter gelegenheid van de opening van de nieuwe tentoonstelling.

 

 

Recente speelfilms over Aboriginal thema’s

Bran Nue Dae van Rachel Perkins

Hilarische roadmovie/romantische komedie met heel veel muziek. Een van de hoofdrollen wordt vertolkt door Geoffrey Rush. Het verhaal van Bran Nue Dae (Brand New Day) speelt zich af eind jaren zestig. De Aboriginal jongen Willie, die het prima naar zijn zin heeft in zijn thuisstad Broome aan de Australische westkust, moet van zijn moeder naar een katholieke kostschool. Als hij in opstand komt tegen Father Benedictus (Geoffrey Rush) loopt hij weg. Op de hielen gezeten door Father Benedictus en met de hulp van o.a. old uncle Tadpole en een paar hippies vindt hij uiteindelijk de weg terug naar huis. De film is vanaf september 2010 in de Australische bioscopen te zien. Kijk voor meer info en de filmtrailer op: www.brannuedaemovie.com

 

Samson an Delilah van Warnick Thorton

Film over liefde tussen twee Aboriginal tieners tegen de achtergrond van de hopeloze situatie van het inheemse leven in Centraal Australië. Prachtig acteer werk van twee jonge onbekende Aboriginal acteurs en een meesterlijke prestatie van Warnick Thornton, eveneens van Aboriginal afkomst.

In 2009 kreeg de film de Camera D’or voor Best First Feature Film in Cannes. Andere prijzen:

*Inside Film Awards Australia 2009: Beste Film, Beste Regisseur (Warwick Thornton), Beste Script (Warwick Thornton), Beste Acteur (Rowan McNamara), Beste Actrice (Marissa Gibson) en Beste Muziek.

*Australian Film Institute Awards: Members’ choice award, Beste Film, Beste Regisseur, Beste originele scenario, Beste cinematographie, Beste geluid, Young actor award: Marissa Gibson & Rowan McNamara


 
logo Aboriginal Art Museum

Aboriginal Art Meets Cobra

Op 11 november jongstleden opende het Aboriginal Art Museum in Utrecht een unieke tentoonstelling: LOS VAN TRADITIE, een ontmoeting tussen hedendaagse Aboriginal kunstvormen en de Cobra beweging.

Cobra en Aboriginal kunst verkent de invloed van de ideeën van de Europese, avant-garde Cobrabeweging op de ontwikkeling van hedendaagse Aboriginal kunst. Het verbindt ontwikkelingen die zich afspeelden in verschillende decennia en op verschillende continenten en elkaar raakten in de jaren negentig in Centraal-Australië.  Het samenbrengen van Cobra en Aboriginal kunst levert een fascinerende en uitdagende wisselwerking op. Naast werken van o.a. Karel Appel, Constant, Pierre Alechinsky en Corneille worden schilderijen getoond van gerenommeerde Aboriginal kunstenaars die beïnvloed zijn door de ideeën van Cobra.

Het AAMU ontvangt onder meer bruiklenen van het Cobra Museum Amstelveen, het Stedelijk Museum Schiedam, het Ludwig Museum in Keulen en verschillende privécollecties. De tentoonstelling luidt tevens het tienjarige bestaan van het AAMU in.

Bij de tentoonstelling verschijnt een full colour catalogus met essays van kunsthistorica en journaliste drs. Paola van de Velde, dr. Georges Petitjean, conservator van het AAMU, en dr. Ronald Kerkhoven (ISBN 978-90-5349-383-0, € 19,95, Snoeck Uitgevers).

Deze bijzondere tentoonstelling luidt het tienjarige bestaan in van het Aboriginal Art Museum en zal te zien zijn tot 8 mei 2011.

 

De Clan van de Wilde Honing - Spirituele rijkdom van de Aborigines

Ad Borsboom; uitgave Binkey Kok Publications, Haarlem.

Nieuwe, bijgewerkte editie van een boek met de potentie van een longseller. 

(Duitse vertaling: Mythen und Spiritualitaet der Aborigines. Diederichs Gelbe Reihe, Munchen).

Cultureel-antropoloog Ad Borsboom (1944) doet al vanaf 1972 onderzoek bij de Australische Aborigines. Hij is dé Aborigines-kenner in Nederland. In 1996 verscheen bij Becht van zijn hand De clan van de Wilde Honing, dat twee drukken beleefde en later als Sirenepocket op de markt kwam. Het boek werd ook in het Duits vertaald. Thans verschijnt een nieuwe, bijgewerkte druk onder het imprint Binkey Kok. In het nieuw toegevoegde hoofdstuk gaat Borsboom in op de actuele ontwikkelingen in Aboriginal Australië, zoals het ontstaan van een krachtig Aboriginal zelfbewustzijn en de betekenis van landrechten voor de huidige en toekomstige generaties Aborigines. Ook is een katern kleurenfoto's toegevoegd.

(Emeritus) Prof. dr. Ad Borsboom is verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is regelmatig te gast in radio- en tv-programma's en geeft lezingen en seminars in Nederland en België.

Recensie(s)

'Het romantische beeld van de ''edele wilde'' wordt door antropoloog Borsboom rechtgetrokken.' - Trouw

'Fascinerend', Intermediair

'Borsboom prikkelt de fantasie. Hij nodigt de lezer uit tot culturele verbeelding: zichzelf te zien in het denken en handelen van anderen. Het is een verbeelding die wijd en zijd ontbreekt in onze multiculturele maatschappij.' - Volkskrant

'Tweemaal trok Borsboom, antropoloog en hoogleraar Culturele Antropologie in Nijmegen, naar Arnhemland, Australie. Hij leefde er intensief samen met de Aborigines van de Wilde Honing clan en werd er, voor zover toegestaan voor een buitenstaander, ingewijd in hun mythologie, rituelen en spiritualiteit. Vanuit deze persoonlijke ervaringen schreef hij dit populair wetenschappelijke boek dat naast veel betrouwbare informatie en analyses ook komische anekdotes bevat. De eerste twee hoofdstukken leiden in over de geschiedenis van de Aborigines, zowel voor als na de komst van de Engelsen. De drie volgende hoofdstukken gaan specifiek over de mythologie van deze clan en haar verschillende functies en betekenislagen. Hoewel ons begrip en taalgebruik op het gebied van spiritualiteit te ontoereikend is om de Aboriginalcultuur ten volle te begrijpen, is dit de beste Nederlandstalige poging daartoe. Enkele kleine, zuiver informatieve zwart-wittekeningetjes tonen details i.v.m. rituelen; verder is er een katern (8 p.) kleurenfoto's. Er wordt afgesloten met een literatuurlijst per hoofdstuk. Volle bladspiegel, krappe marge.'

(NBD|Biblion recensie, zie ook Bol.com)

 

 

Maori Tentoonstelling

Van 19 oktober 2010 t/m 1 mei 2011 is in het Museum Volkenkunde Leiden een boeiende tentoonstelling te zien over Maori Nieuw Zeeland. Wat begon met de teruggave van een geatoeerd Maori-hoofd, leidde tot intensieve contacten met de Maori. Het Museum heeft nu unieke Maori objecten aangekocht, waaronder een 14 meter lange inheemse boot die straks door de Leidse grachten vaart. Daarnaast staan er allerlei andere evenementen op stapel, zoals een tatoeagefestival en een Haka- scholenwedstrijd. De Haka is waarschijnlijk het meest bekend geworden door het Nieuw Zeelandse rugbyteam, maar in feite is de Haka de naam voor een serie ceremoniele uitingen. 

Bij de tenstoonstelling is ook een boek verschenen met de titel Mana Maori.

 

Oceanië. Tekens van riten, symbolen van gezag

Wereldmuseum Rotterdam

Van dinsdag tot en met zondag geopend van 10.00-22.00 uur

Aan de hand van 200 objecten worden de tot de verbeelding sprekende cultuurgebieden van de Stille Zuidzee verkend. Oceanië bestaat uit talloze eilanden in de Stille Oceaan die zijn verdeeld in drie gebieden: Melanesië, 'de zwarte eilanden', Polynesië, 'de vele eilanden' en Micronesië, 'de kleine eilanden'. Eeuwenlang creëerden Oceanische kunstenaars rituele objecten en gezagssymbolen die een identiteit gaven aan de vele volkeren die in deze gebieden leefden. De werken geven een helder en aantrekkelijk beeld van de verschillende culturen van Oceanië.

De kunstwerken zijn geselecteerd op basis van hun esthetische kwaliteiten en de rijkdom van hun materialen en kleuren. De werken belichamen complexe betekenissen die zijn verbonden met rituelen, geloof, mythen en prestige. De objecten in de tentoonstelling zijn zorgvuldig gekozen uit de meest prestigieuze verzamelingen uit Frankrijk, België, Nederland en Duitsland.

 Bij de tentoonstelling is een omvangrijke catalogus verschenen. Deze is te koop voor € 34,95 in de winkel van het museum